http://jostar-elmi.maalem.ir/ جستار (فصلنامه تخصصی) fa daily 1 Sun, 20 Mar 2016 00:00:00 +0330 Sun, 20 Mar 2016 00:00:00 +0330 http://jostar-elmi.maalem.ir/article_22919.html   فصلنامه جستارهای علمی طلبگی نشریه داخلی دانش‌پژوهان و اعضای حلقه‌های علمی و تبلیغی ‌اداره کل آموزش دفتر تبلیغات اسلامی خراسان‌رضوی  سال یازدهم و دوازدهم، شماره 35و36، زمستان 1394 و بهار 1395 * مدیرمسئول: سید محمد تقی شوشتری(مدیرکل آموزشی دفتر تبلیغات اسلامی خراسان‌رضوی) مسئول اجرایی: هادی مصباح‌الهدی (رئیس اداره پژوهش اداره‌کل آموزش) * هیئت تحریریه (به ترتیب الفبا): سید محمد تقی شوشتری (مدیرکل آموزش و عضو هیئت‌علمی گروه آموزشی قرآن و حدیث) علی رحمانی (مدیر مرکز تخصصی آخوند خراسانی و عضو هیئت‌علمی گروه آموزشی قرآن و حدیث) سید مهدی علمی‌حسینی (مدیر و عضو هیئت‌علمی گروه آموزشی قرآن و حدیث) مهدی قاسمی (دبیر علمی) هادی مصباح‌الهدی (مسئول اجرایی فصلنامه جستار) * مشاوران و ارزیابان این شماره (به ترتیب الفبا): حجت‌الاسلام‌والمسلمین محمد خامه‌گر / حجت‌الاسلام‌والمسلمین علی رحمانی / دکتر عبدالرحیم سلیمانی / دکتر مهراب صادق‌نیا / جناب آقای سید مهدی علمی‌حسینی / حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر محمدهادی عبدخدایی / دکتر مهدی قاسمی / دکتر رضا گندمی / دکتر منصور معتمدی * همکاران این شماره:سید مصطفی اختراعی‌طوسی (کارشناس هماهنگی حلقه‌های علمی و تبلیغی) مهدی قاسمی (ویراستار)احمد عدالتیان (طراحی جلد و چاپ) مطالب نشریه الزاماً دیدگاه جستار نیست. جستار در تلخیص و ویرایش مطالب آزاد است. رایانامه: jostar@ymail.com   فهرست مقالات: صفحه                         عنوان مقاله - نویسنده 4          سرمقاله 8      آداب و شرایط استجابت دعا در کتب مقدس ادیان ابراهیمی - بی‌بی زینب هاشمی 31     بررسی تطبیقی معجزه‌های عیسی (ع) در قرآن و اناجیل - سمیه حسین پور 54     «معاد باوری» از دیدگاه قرآن و کتاب مقدس - محمدکاظم توکلی 64    مقایسه قصّه حضرت اسماعیل (ع) در قرآن کتاب مقدس - وحیده پهلوان زاده 81    بررسی تطبیقی صفات الهی در قرآن و کتاب مقدس عبری - فاطمه الروازق 95     بررسی تطبیقی جایگاه وصایت و امامت در قرآن و کتاب مقدس عبری - سیده جنـــان موسوی 111   نگرش‌های کلی حاکم بر زندگی بنی اسرائیل از زبان قرآن - محمد عاشوری 126   بررسی مفهوم نجات در قرآن و عهدجدید - سامیه حسینی 142   نقش مشترکات کتب مقدس ابراهیمی در گفتگوی ادیان - فاطمه کبری طالبی 157   بررسی نکات تربیتی داستان یوسف(ع) درتورات و قرآن - حجت زال زاده 174   بررسی تطبیقی خلقت آدم و حوا در قرآن و کتاب مقدس عبری - سامره رضایی 184   بررسی تطبیقی الواح تورات در قرآن و کتاب مقدس عبری - لایقه سیدی هاشمی 196   بررسی تطبیقی حضرت یحیی و زکریا علیهماالسلام در قرآن و عهد جدید - سمیرا صبوریان راد 211   جایگاه هارون در قرآن و تورات - سکینه جمشیدی 227   جن از دیدگاه قرآن و عهدین - زهرا اشرف برجی 243   بررسی مسئله خشونت انبیاء در کتاب مقدس - نرجس خاتون خمیسی سرمقاله:  یکم. ادیان شناخته‌شدۀ جهان را با متون مقدس ایشان می‌شناسند. هیچ آیینی بی کتاب مقدس، هویت نیافته و دوام نداشته است. مشخصه‌های اصلی و مؤلفه‌های هویت‌بخش هر دینی را باید در متن مقدس آن جستجو کرد؛ هم‌چنان‌که میزان راست‌اندیشی پیروان هر دینی را نیز باید در پرتو کتاب‌های آن دید و سنجید. قرآن‌کریم که خود را جامع پیام‌های معارفی کتب دینی گذشته می‌داند، پیروان سایر ادیان ابراهیمی‌را «اهل‌کتاب» می‌خواند تا هم آنان را حرمت نهد و هم به جوهرۀ کتاب دین‌شان که همان پیام اسلام است فرابخواند. قرآن‌کریم، آخرین نسخۀ هدایت و واپسین سخنان خداوند با بندگان است. پیروان سایر ادیان آسمانی می‌توانند بگویند پروردگار به‌وسیلۀ پیامبرانش با آنها سخن گفته است؛ اما هرگز نمی‌توانند مدعی شوند که برای آخرین بار خدا با ایشان سخن گفته و خدا آخرین پیامش را با آنان در میان گذاشته است. قرآن‌کریم بارها از خویشاوندی خود با دیگر کتب آسمانی سخن رانده و خود را تصدیق‌و تأییدکننده و بلکه مهیمن و مسیطر بر آنها دانسته است. پیروان ادیان ابراهیمی‌ـ به درستی یا خطاـ متن مقدس موجود خود را همان مُنزَل می‌پندارند؛ با این‌همه با نگاه به فلسفه و تاریخ ارتباط خدا با انسان در سه دین موسوی، عیسوی و اسلام باید اذعان کرد که قرآن نسخۀ جامعی از پیام خدا به پهنای تاریخ است و ازاین‌رو آخرین پیام الهی شایستۀ آن است که سخن آخر و فصل‌الخطاب باشد. این نکته دست‌کم در نظر مسلمانان باید هم نقطۀ عزیمتِ هر علم و عمل دینی باشد و هم مقصد و پناهگاه هر تردید و اختلافی. قرآن در این دید هم بهترین راهنما است و هم مطمئن‌ترین داور. دوم. بیشترین بهره و فایدۀ مطالعۀ کتاب مقدس (عهدقدیم و عهد جدید) و تطبیق آموزه‌های مشترک آن با قرآن، در  گفتگوهای بینادینی میان پیروان سلیم آن ادیان رخ می‌دهد. از شیوه­های رایج گفتگو در مباحث علمی، احتجاج جدلی است. در جدل، اصولی به کار می‌رود که طرف مقابل کاملاً آنها را قبول دارد. برای نمونه، رسول خدا(ص) در احتجاج خود با نصارای نجران، که به دنیاآمدن بدون پدر حضرت عیسی(ع) را دلیل فرزند خدا بودن او می­دانستند، از اصل مورد پذیرش آنها، یعنی مخلوق‌بودن حضرت آدم(ع) بدون نقش داشتن پدر و مادر، استفاده کردند و استدلال آنان را باطل نمودند. البته لازم نیست اصول مورد استناد در جدل حتماً و همیشه مورد قبول طرف حق باشد، اما پیامبران الهی و پیشوایان معصوم شیعه به مقتضای ادب خویش و با هدف بیان حقّ و هدایتگری، همواره در احتجاج­های خویش، از جدال احسن بهره می­گرفتند و از استناد به مطالبی که سبب ستیزه‌جویی و لجاجت و درگیری شود، پرهیز می­کردند.  از این جمله، می­توان به احتجاج امام گفتگو یعنی امام‌رضا(علیه‌السلام) با دانشمندان دیگر ادیان و مذاهب اشاره کرد. آن حضرت در مناظره­های خود با اهل‌کتاب، با بهره­گیری از شیوه «جدال أحسن» برای اثبات دیدگاه خویش و ابطال نظر آنان به کتاب مقدس ایشان استناد می‌کردند که آموزه­هایش مورد قبول آنان بود. البته روشن است که استناد امام به تورات، انجیل و زبور لزوماً به معنای پذیرش وحیانی‌بودن همه آموزه­های موجود در نسخه­های کنونی آنها و عدم راهیابی تحریف در آنها نیست و تنها در صورتی می­توان درستی مضامین و انطباق آن با وحی نازل‌شده بر پیامبران پیشین را پذیرفت که با آموزه­های توحیدی قرآن و سنت، عقل سلیم و حقایق مسلّم تاریخی در تضاد نباشند. برای نمونه، اشارۀ «امام گفتگو» با توجه به نصوص کتاب مقدس موجود به گزارش‌های مربوط به زنده‌شدن مردگان و شفایافتن انواع بیماری‌ها به دست پیامبرانی چون یَسَع(اَلْیَشَع)، حِزَقیال، ایلیا و نیز دعا/نمازخواندن و روزه‌گرفتن حضرت عیسی از این موارد است که امام رضا(علیه‌السلام) برای اثبات نادرستی اعتقاد به الوهیت حضرت عیسی به آنها استناد جستند. سوم. در راستای اهداف قطب تعمیق ایمان دینی در دفتر تبلیغات اسلامی، و به‌ویژه مسایل و محورهای «میز قرآن» به تازگی ‌مجموعه‌ای از مقالات با محوریت «قرآن و عهدین» به همت ادارۀ کل آموزش دفتر تبلیغات اسلامی ‌خراسان رضوی سامان یافته است. فرضیۀ مقالات پیش­رو، بر این است که «قرآن‌کریم» بیان جامع، کامل‌ و روشن‌تری نسبت به «عهدین» در مقولات طرح‌ شده دارد. بدیهی است یکی از الگوهای روش‌مند در ترویج معارف قرآنی و تبیین «جامعیت قرآن» میان نخبگان جامعه، گفتمان‌سازی و انجام پژوهش­های تطبیقی در نصوص کتاب مقدس و قرآن است. نویسندگان این مقالات، دانش‌آموختگان سطح سه و چهار حوزۀ علمیۀ مشهد مقدس و دانش‌پژوهان گروه‌های آموزشی دفتر تبلیغات اسلامی(قرآن و حدیث، فلسفه و کلام) و اعضای حلقه‌های علمی مراکز آموزشی آخوندخراسانی، شیخ بهایی و طوبی هستند که پیش­تر در مراکز علمی با مباحث تخصصی قرآن و عهدین، کلام اسلامی و نقد فرق انحرافی مسیحیت و یهودیت آشنایی داشته‌اند. امید است بیش‌ازپیش شاهد رونق پژوهش‌های قرآنی بایسته و ناظر به اهداف قطب‌های علمی و فرهنگی دفتر تبلیغات اسلامی باشیم.   والسلام سردبیر http://jostar-elmi.maalem.ir/article_64423.html این نوشتار در چهار بخش تنظیم شده‌است. در بخش اول به اضطراب و سبب‌شناسی آن می‌پردازیم. سپس در بخش دوم پیشرفت تحصیلی و عوامل آن را بیان می‌کنیم. در سومین بخش اضطراب تحصیلی را می‌آوریم، و آثاری که اضطراب می‌تواند در فرایند تحصیل بر دانش‌آموزان بگذارد را ذکر می‌کنیم تا تشخیص و درمان اضطراب آسان گردد. دربخش پایانی به راههای پیشگیری و درمان اضطراب تحصیلی اشاره‌ای خواهیم‌کرد. http://jostar-elmi.maalem.ir/article_21491.html دعا بسان یکی از مهم‌ترین راه‌های ارتباطی پیروان ادیان الهی با خدا در کتب مقدس ادیان ابراهیمی مورد توجه قرار گرفته است. متون دعایی پیش‌تر در کتاب مقدس عبری به‌ویژه در «مزامیر داوود»، و در عهدجدید به‌ویژه در «دعای خداوند» آمده است. این‌دو کتاب در بیان معارف وحیانی و ازجمله مقولۀ دعا، حتی با فرض عدم تحریف، باز هم در قبال قرآن‌کریم که معجزة ابدی اسلام است، کامل نیستند. این مقاله در حوزۀ مطالعات تطبیقی و نتیجه‌اش در بیان مواضع خلاف و وفاقِ آن است. فرضیۀ مقاله، این است که قرآن‌کریم، بیان کامل‌تر، جامع‌تر و روشن‌تری در موضوع «دعا» نسبت به کتاب مقدس عبری و کتاب عهدجدید دارد. این برتریِ مضمونی، در باب آداب دعاکننده و دعاشونده و نیز شرایط استجابت دعا به تفکیک در فرجام مقاله تبیین شده است. http://jostar-elmi.maalem.ir/article_66640.html یکی از صفات الهی که در کتاب و سنت بسیار از آن یاد شده، صفت اراده است و تمام فرق مسلمین این صفت را برای خداوند ثابت دانسته‏اند. لیکن در تفسیر اراده و اینکه این صفت از صفات ذات است یا از صفات فعل، اختلاف شدیدی وجود دارد.یکی از مسائلی که درباره‌ی صفات الهی اهمیت دارد، مسأله‌ی‌ معنا‌ شناسی صفات الهی است. برخی از صفات الهی، همانند: سرمدیت، ابدیت، مخصوص خداوند است، امّا برخی دیگر از اوصاف که به خداوند نسبت داده می‌شود، مشترک بین انسان و خدا است مانند علم، قدرت، دیدن و... . نسبت این صفات به انسان همراه با لوازمی است که اگر برداشته شوند، دیگر نمی‌توان انسان را با اوصافی که ملزوم آنها است توصیف نمود. برای مثال انسانی که متصف به حیات است کسی است که روح در بدن او باقی است، غذا می‌خورد، نفس می‌کشد و... . امّا طبق تصریح آیات قرآن کریم: هیچ چیزی همانند خداوند نیست. پس انتساب این صفات به خداوند چگونه است؟.به عبارت دیگر: معنایی که در مورد اراده از روایات به دست می آید، چگونه بر اینکه اراده از صفات فعل است دلالت می کند؟ شناخت صفات الهی چگونه است؟ چه معنای برای قدرت و حیات و علم و ... بعد از اینکه جنبه های مادی را از آن ها نفی کردیم، باقی می ماند؟ http://jostar-elmi.maalem.ir/article_21493.html یادکرد معجزه‌های عیسی (ع) در قرآن محدود؛ ولی در اناجیل متنوع است و این تنوع ناشی از نگارش انجیل‌ها توسط کاتبان بسیار است. هردو کتاب دارای برخی معجزه‌های مشترک هستند؛ مانند زنده‌کردن مردگان، و برخی معجزات که منحصر در همان‌کتاب یعنی قرآن یا عهدجدید است. برخی موارد انحصاری در قرآن؛ مانند تأییدشدن توسط روحُ‌القدوس، تکلم در گهواره، چشمۀ روان و پرندۀ گلین و ... مواردی است که در سنت اسلامی مشهور به «ارهاص» هستند؛ اما در انجیل‌ها هرگز خبری از این موارد مهم نیست. ازاین‌رو این مقاله با ارایۀ تصویر صحیحی از معجزات عیسی (ع)، ما را به جامعیت قرآن رهنمون می‌سازد. بدیهی است اثبات جامعیت قرآن، فقط در سایۀ مطالعۀ تطبیقی در هردو کتاب بدست می‌آید. http://jostar-elmi.maalem.ir/article_66641.html شریعت مقدّس اسلام برای اماکن مقدّس احترام خاصّی قائل است به طوری که همه فرقه‌های اسلامی در اصل وجوب حفظ احترام این اماکن اتفاق نظر دارند. در راستای این حکم، در قوانین اسلام محدودیّت‌هایی نسبت به رفت و آمد در این اماکن مقدّس برای برخی افراد من جمله اشخاص جنب و زنان حائض ایجاد شده است که خصوصیّات این حکم در میان مذاهب مختلف فقهی متفاوت است.در این پژوهش که در آن از شیوه پژوهش توصیفی از نوع تحلیل اسنادی پیروی شده است، پس از بیان برخی مفاهیم کلّی، حکم ورود و توقّف اشخاص جنب و زنان حائض در اماکن متبرّک مختلف، بر اساس دیدگاه‌ مذاهب مختلف فقهی بررسی شده است. در نتیجه این پژوهش روشن می‌شود که اکثر مذاهب اسلامی توقّف این اشخاص را در مساجد حرام می‌دانند و در جواز عبور کردن از مساجد میان ایشان اختلاف وجود دارد. نسبت به حرم مطهّر ائمه اطهار نیز هرچند مشهور علمای شیعه توقّف را حرام می‌دانند اما فقهای اهل تسنن آن را جایز می‌دانند. http://jostar-elmi.maalem.ir/article_21494.html نگارنده می‌کوشد با تکیه بر قرآن و کتاب مقدس به موضوع معادباوری، مرگ، عالم برزخ و اعتقاد به حیات جاویدان از دیدگاه اسلام، یهودیت و مسیحیت بپردازد. وی با تمسک به آیات موجود در این متون مقدس، ثابت می‌کند که اعتقاد به عالم عقبی و جهان پس از مرگ، وجه مشترک ادیان ابراهیمی است. این متون برآنند که مفهوم مرگ، نابودی نیست؛ بلکه نوعی انتقال است. همچنین بنابر این متون، پس از مرگ، حیات همراه با شعور و آگاهی ادامه خواهد یافت. قرآن به‌لحاظ کمیت و فراونی اشاره به موضوع معاد، در صدر قرار دارد؛ اما آیات معاد در کتاب مقدس حجم و در نتیجه محتوای کمتری دارند. http://jostar-elmi.maalem.ir/article_66642.html حدود یکصد سال بعد از روی کار آمدن صفویّه (۹۰۷ - 1135 قمری)، جریانی در بین تشیع به وجود آمد که ادعا می کردند فقط پیغمبر و امام حق دارند به قرآن رجوع کنند و دیگران چنین حقی ندارند و بایستی عموم مردم به اخبار و احادیث رجوع کنند. این گروه در عین حالی که رجوع به قرآن را ممنوع کردند، رجوع به "اجماع" و "عقل" را نیز جائز ندانستند. چون ادعا می کردند که "اجماع" از ساخته های اهل تسنن است و "عقل" هم به خاطر اینکه ممکن است خطا کند، قابل اعتماد نیست. بنابراین تنها منبع برای رجوع انسانها، اخبار و احادیث می باشد، به همین دلیل است که این گروه به نام "اخباریون" نامیده شدند. این گروه به علت انکار حق رجوع بدون واسطه به قرآن و انکار حجّیت اجماع و عقل، "اجتهاد" را نیز منکر شدند، زیرا "اجتهاد" به معنای کوشش در فهمیدن و استنباط احکام بر اساس ادله اربعه (کتاب، سنت، اجماع و عقل) است و روشن است که فهم دقیق، بدون استفاده از عقل و استنباط، غیر ممکن است.این جریان با محمد امین استرآبادی (متوفای ۱۰۳۳ق) شروع شد و با محمد اخباری (متوفای 1232 ق) به افول گرایید؛ هرچند که هنوز هم این جریان فکری دارای پیروانی می باشد. http://jostar-elmi.maalem.ir/article_22918.html در داستان ذبح فرزند حضرت ابراهیم (ع)، اصل داستان و قضیۀ امتحان‌بودنِ ذبح، و نیز فدیه‌قراردادن پروردگار به جای ذبیح در هر دو کتاب مقدس قرآن و تورات وجود دارد. اما در اینکه ذبیح چه کسی است، تورات اسحاق را ذبیح می‌داند؛ ولی قرآن مستقیماً اسم ذبیح را بیان نکرده است؛ هرچند با بیان دلایلی می‌توان ذبیح‌ بودن اسماعیل (ع) را اثبات کرد. در مورد فضایل حضرت نیز هر دو کتاب به فضایل جداگانه‌ای اشاره کرده‌اند و تورات در مواردی به توهین نیز اشاره دارد. همچنین از موارد اشتراک دو متن باید به تولد اسماعیل (ع) در هنگام پیری حضرت ابراهیم (ع)، مهاجرت اسماعیل (ع) و هاجر به مکه اشاره کرد؛ اما در مورد تجدید بنای کعبه توسط اسماعیل (ع) فقط قرآن است که به آن اشاره کرده و تورات اصلاً بدان نپرداخته است. http://jostar-elmi.maalem.ir/article_66834.html عدالت از ضروری ترین مفاهیم حیات انسان، فلسفه سیاسی و اخلاق است. از این رو خاستگاه نظریه پردازی اندیشمندانی از شرق و غرب قرار گرفته است. محدودیت و نقص در معرفت شناسی، هستی شناسی و انسان شناسی سبب عدم انسجام آن نظریات است. نظریه جامع باید بتواند به سه پرسش چیستی،چرایی،چگونگی عدالت پاسخ گو باشد از این رو رسالت اصلی این پژوهش کشف نظریه عدالت خواجه نصیر ادلین طوسی از طریق پاسخ به چرایی ، چیستی و چگونگی حصول عدالت است. آنچه از طریق روش تحلیل محتوا و گرد آوری اطلاعات با روش اسنادی و کتابخانه ای به نظر می رسد این است که عدالت در اندیشه خواجه مفهومی است که وابسته به مبدا و معاد انسان است. این نگاه در نظریه خواجه از چرایی تا چگونگی عدالت را معنا، مراتب وجوی را تبیین، کیفیت حصول را بیان، و در نهایت کارکرد و شاخص های عدالت را تبیین می نماید. http://jostar-elmi.maalem.ir/article_22920.html مبحث اسما و صفات الهی در دو آیین اسلام و یهود، دارای نقاط مشترک و افتراق متعددی هستند. این بحث به روشنی در کتاب مقدسِ هر دو آیین بازتاب یافته و توصیف خداوند با ادلۀ فلسفی و به‌ویژه عرفان نزد فیلسوفان و متکلمان هر دو دین تبیین شده است. باتوجه به این نوشتار، خداوند در قرآن و سنت اسلامی، و نیز در یهودیت چه در تورات مکتوب و چه در تورات شفاهی یعنی تلمود، به صفات جمال و جلال ستوده شده است. اما در تطبیق آموزه‌ها باید اذعان کرد، هم تصویر خود خداوند، و هم برخی صفات او مانند رحمت مطلقه‌اش، از تمایزات و بالمآل برتری روشن قرآن در این بحث است. http://jostar-elmi.maalem.ir/article_67522.html از مباحثی که در حوزه ادیان مطرح است وجود ادیان مختلف است و یکی از اساسی‌ترین سوالاتی که در این حیطه مطرح می‌باشد این است که آیا بایستی حقّانیّت ادیان مختلف پذیرفته شود یا اینکه شالوده ادیان به یک معنا و هدف واحدی اشاره دارند. یکی از پاسخ‌هایی که به این سوال داده شده است، پلورالیزم (صراط‌های مستقیم) است که بیان می‌کند باید معتقد شویم به اینکه حقیقت مطلق، مشترکِ در میان همه ادیان است و ادیان مختلف، جلوه‌های گوناگون حق مطلق‌اند؛ لذا همه مذاهب، به نجات دست می‌یابند؛ بدین معنا که هر کسی با هر دینی که دارد در راه رسیدن به قرب الهی و بهشت جاودان است. همه ادیان به طور مساوی هستند و از حق بهره‌ مند می‌‌‌‌باشند؛ راه استدلال بسته است. تمامی ادیان به راه حق دعوت می‌کنند و همگی راه نجات هستند (تشویق به حق محوری به جای دین محوری). اختلافی در اساس و جوهر ادیان وجود ندارد بلکه اختلاف در چگونگی فهم انسانها از دین است.با توجه به دستورات موکد اسلام و با توجه به روایات معصومین ‌‌‌(علیهم السلام)، راه نجات منحصر به یک صراط می‌‌باشد و راه‌های مختلف برای نجات بشریت معرفی نشده است بلکه همگی ادیان برای این آمده‌اند تا بشر را به هدایت و خداشناسی سوق بدهند ولیکن به علل مختلف که در پیروان آن ادیان بوده است، سرنوشت ادیان عوض شده است و مدعیات متناقض ادیان در مسائل اعتقادی، صادق جلوه کرده است. http://jostar-elmi.maalem.ir/article_22925.html نگارنده پس از مفهوم‌شناسی بحث، به پیشینۀ اعتقادی وصایت و جانشینی، جایگاه، مبانی و پیش‌فرض‌های بحث در متن مقدس قرآن و کتاب مقدس عبری پرداخته است. او معتقد است اصل امر وصایت در هر دو متن مقدس بروشنی بیان شده است و لذا به یکی از مشترکات بحث یعنی «تنصیصی‌بودنِ امر وصایت» در هر دو متن اشاره می‌کند و می‌کوشد ادعای مذهب تشیع و یهود در باب مقام انتصابی و الهیِ وصی و امام پس‌از پیامبر را اثبات کند. اما درباب بحث وصایت، مهمترین افتراق این‌دو متن، در مقام عصمت پیامبران و جانشینان ایشان است. http://jostar-elmi.maalem.ir/article_22926.html نگرش های کلی حاکم بر زندگی، نقش بسزایی در شکل گیری سبک زندگی افراد دارد. قرآن کریم به عنوان کتاب هدایت بشر در میان اقوام مختلف از عقاید و رفتارهای بنی اسرائیل مطالب فراوانی را مکرراً بیان می کند. این بیانات پربسامد، از یک سو نشان گر سبک زندگی ایشان است و از سویی دیگر، پیامدهای منفی این روش حیات را برای همه مخاطبان قرآن به تصویر می کشاند. نتایج این پژوهش، حاکی از آن است که قرآن کریم به خوبی نگرش های کلی بنی اسرائیل را که حاکم بر حیات آنها بوده است به تصویر کشیده است، و با توجه به آنچه از مجموع آیات و روایات پیامبر اسلام (ص) استنباط می شود، رسول اکرم (ص)، خطر تحمیل سبک زندگی بنی اسرائیل بر مسلمانان را شناسایی و مسلمین را از تقلید از سبک زندگی ایشان نهی فرموده اند. نگارنده بر آنست که با توجه به نگرش و زبان قرآن، می توان از مفهوم سبک زندگی برای مطالعه جوامع گذشته نیز بهره برد. http://jostar-elmi.maalem.ir/article_22927.html نجات مسیحی از نظر ماهیت با نجاتی که در اسلام مطرح است، تفاوت‌های بسیار اساسی دارد. از نگاه اسلام هرچند خداوند نجات‌بخش است؛ اما انسان با اختیار و نقش فعال خود با فراهم‌نمودن شرایطی خاص، پذیرندۀ نجات الهی است؛ اما نجات در مسیحیت پیوندی اساسی با شخص عیسی به‌عنوان منجی (و نه پیامبر) دارد. ازاین‌رو، اعلام ایمان به نجاتی که عیسی‌مسیح برای بشریت به ارمغان آورده، اساس مسیحیت رایج است. در این اعتقاد که بر مبانی خاص انسان‌شناسی، مسیح‌شناسی و خداشناسیِ مسیحی استوارگردیده است، انسان در اسارت گناه و مرگ بوده، و از ناحیۀ خود قابلیت نجات را ندارد. لذا خداوند با حضور مستقیم خود در کالبدِ عیسای‌ ناصری و با فدیه یا قربانی‌شدنش، تاوان گناه انسان را پرداخت کرده و او را از اسارت گناه نجات می‌دهد.  http://jostar-elmi.maalem.ir/article_21508.html اشتراکات دینی کتب مقدس ادیان الهی، ازجملۀ مهمترین عوامل مؤثر در گفتگوی بینادینی است. این نوشتار، براساس روش تحلیلی‌منطقی به اشتراکات دینی ادیان ابراهیمی می‌پردازد که هر یک، پایۀ دینی‌شان توحید، نبوت و موعودگرایی است. ازاین‌رو بایسته است که متألهان و پیروان این ادیان، به گفتگوی توحیدی‌شان در قبال جبهۀ کفر بیندیشند. نگارنده در پایان مقاله به برتری قرآن در دعوت انسان به تعقُّل پرداخته است و جهان اندیشه‌ها را به تأمل جهانی‌بودنِ پیام قرآن، و ویژگی منحصربفرد عدم تحریف قرآن و تحدی بدان فراخوانده است. http://jostar-elmi.maalem.ir/article_22928.html تورات، مکتوبی مقدس نزد یهودیان است؛ اما بدیهی است که سوای بحث دربارۀ سند آن، به یقین فصاحت و بلاغت فوق‌العاده‌ای همانند قرآن ندارد. ازجملۀ ‌اینها شیوۀ داستان‌سرایی در هر دو کتاب است. سراسر داستان‌های قرآنی موجز و حکیمانه است؛ اما داستان‌های کتاب مقدس عبری و ازجمله تورات، در بسیاری موارد تنها بیان تاریخ و داستان شرح ماوقع است و نکات نغز تربیتی در آن کمتر بازتاب یافته است. در داستان‌های قرآنی، شاهد بهره‌‌برداری بجا و مناسب از تک‌تک گزاره‌‌ها هستیم. داستان یوسف که در قرآن، «نیکوترین داستان» خوانده شده، آنگاه که در تطبیق با عبارات تورات مطالعه شود، وجه نیکوتری آن بهتر رمزگشایی می‌شود. http://jostar-elmi.maalem.ir/article_21510.html یکی از مشترکات کتاب مقدس و قرآن، بحث خلقت آدم و حوا است. طبق کتاب مقدس، موضوع آدم فقط در دو قسمت از سفر پیدایش بحث شده است و بنابرآن، خداوند آدم را از خاک آفرید و سپس خوابی عمیق بر وی مستولی کرد و آنگاه گوشتی از دنده‌های وی برگرفت و از آن، زنی خلق کرد. این عبارات در یهودیت، موجب پیدایش تفسیری ظاهری از متن شده و برآن است که جنس مرد بر زن برتری دارد. اما ضمن اینکه بحث خلقت آدم در قرآن با تفصیل بیشتری آمده است، باید گفت که آدم و حوا هردو از خاک آفریده‌ شده‌اند. بنابر دیدگاه قرآن، خلقت حوا از یکی از دنده‏ های آدم شدیداً تکذیب شده و بنابر تفاسیر امامیه حوا از باقی‌ماندۀ خاک آدم آفریده شده است. همچنین که بنابر قرآن، خلقت آدم و حوا هردو مستقل و از یک جنس بوده است و هیچ‌یک فرع و طفیلی دیگری نیست و هریک شخصیت مستقل دارد و خداوند هم به زن و هم مرد مستقلاً ارزش داده است. http://jostar-elmi.maalem.ir/article_22929.html این نوشتار پس از مفهوم‌شناسی به محتویات الواح نازل‌شده بر حضرت موسی(ع) در کوه طور می‌پردازد و با نگاهی مقایسه‌ای به نقاط اشتراک و افتراق قرآن و کتاب مقدس عبری دربارۀ الواح تورات اشاره می‌کند. نگارنده در این پژوهش با شیوه‌ای نو و تحلیلی به موضوع نگاه می‌کند و معتقد است منظور از الواح، صفحه‌های صافی است که در آن کلماتی از جانب خدا شامل معارف و حقایق و احکام، نازل شده است. از بررسی الواح در تورات و قرآن کریم بدست می‌آید که موارد اشتراکی زیاد، و تفاوت‌ها اندک‌اند. زبان قرآن از آنجا که کتابی صرفاً تاریخی نیست، موجز و بدون پرداخت به حواشی و جرئیات است و لذا اصل جریان طور و نزول الواح را تأیید می‌کند و در نسبت با تورات، روش تبیینی‌اش منطقی‌ و معقول‌تر به نظر می‌رسد. همچنین قرآن، داستان انبیا را با هدف هدایت و عبرت بیان می‌کند و به همین دلیل به جزئیات نمی‌پردازد. http://jostar-elmi.maalem.ir/article_21512.html یکی از موارد اشتراکی میان کتاب مقدس عهدجدید و قرآن‌کریم، ذکر انبیای بزرگ چون زکریا و یحیی است. قرآن از آن‌رو که کتابی صرفاً تاریخی نیست، در این داستان نیز به ذکر اهم وقایع می‌پردازد؛ اما عهدجدید از آن‌رو که راویان بشری دارد، به جزئیات تاریخی با تفصیل بیشتری پرداخته ‌است. مطالعۀ تطبیقی این‌دو پیامبر، ما را به مواضع وفاق و نیز اختلاف آشنا می‌کند. این تطبیقات، بیانگر نگاه راویان صدور آن‌دو و درنتیجه بحث تاریخی‌بودن متن، و تحریف یا عدم تحریف، و زیبایی روایت‌ها در آن‌دو متن است. http://jostar-elmi.maalem.ir/article_22931.html از جمله پیامبران مشترک میان قرآن و تورات، حضرت‌ هارون(ع) است. مفاد گزاره‌های قرآنی و نیز آنچه در کتاب مقدسِ تورات دربارۀ وی آمده، از جهاتی دارای اشتراکات و نیز تناقضاتی همراه است. ازجمله مشترکات می‌توان به جریان برانگیخته‌شدن ایشان برای کمک به امر رسالت برادرشان موسی(ع) و نیز جانشینی آن حضرت در هنگام میقات و سایر موارد نام برد. البته موراد اختلاف آشکاری نیز در مورد آن حضرت در دو کتاب مشاهده می‌شود؛ مانند  معجزۀ «تبدیل عصا به مار» که در تورات به هارون(ع) نسبت‌داده شده؛ اما در قرآن به موسی(ع)‌، و نیز در جریان ساختن گوساله که تورات آن را به هارون، و قرآن به سامری نسبت داده است. http://jostar-elmi.maalem.ir/article_21514.html جن، موجودی ناپیدا، دارای عقل و شعور، فهم و درک، مختار و مخیر است که می‌تواند راه زندگی‌اش را انتخاب کند و به راه راست یا منحرف برود؛ زیرا دارای اراده و مکلف به تکالیف الهی است و خداوندمتعال این موجود را قبل از انس خلق نموده است. جن در قرآن به‌صورت گسترده آمده، به‌گونه‌ای که به تمام ابعاد جن؛ ازجمله: خلقت، ویژگی‌ها، اوصاف و... اشاره نموده است. اما در کتب مقدس تورات و انجیل، این امر به‌طور محدود ذکر شده است و فقط وجود جن را تأیید کرده و اشاره کرده که برخی از افراد با اجنه ارتباط داشته‌اند. جنیان از نظر قرآن، موجوداتی نامرئی هستند که گاهی قابل رؤیت می‌شوند و انسان می‌تواند آنها را ببیند و قرآن تنها منبعی است که جن را به‌عنوان یک موجود واقعی مانند انسان پذیرفته است و به دو دسته خوب و بد، صالح و فاسد تقسیم می‌کند و از نظر تکلیف و شایستگی مورد خطاب پروردگار قرار می‌گیرند. نگارنده در این مقاله، سعی کرده به مواردی که در عهدین آمده اشاره نماید و لذا درجایی که به ‌این مقوله نپرداخته، نشان این است که کتب عهدین در آن زمینه سکوت کرده و چیزی را مطرح نکرده ‌است. http://jostar-elmi.maalem.ir/article_22932.html نگارنده با کاوشی در متون کتاب مقدس عهدین و قرآن به آیاتی می‌پردازد که در آن سخن از مقابله با مخالفان است. با بررسی چند بخش از عهدقدیم درمی‌یابیم که پیامبران بنی‌اسرائیل برای بدست‌آوردن سرزمین موعود، کشتار مردان، زنان، بچه‌ها و حتی حیوان‌ها را مجاز می‌شمردند و اگر یکی از لشکریان سپاه یهودیان تخلفی می‌کرد، خودش و خانواده‌اش را مستحق مرگ می‌دانستند و اموالش را آتش می‌زدند. دیدگاه قرآن دربارۀ مبارزات پیامبران و نوع مواجهه و برخورد با مخالفان، حدود مشخص و شرایط ویژه‌ای دارد و حتی  تاپیش از حصول شرایط، باب توبه باز است و رویکرد کلی قرآن، پرهیز از کشتار و خشونت علیه انسان، حیوان و طبیعت است. بنابراین روش قرآن در مقابله با مشرکان و اهل‌کتاب در مقایسه با روش کتاب مقدس در مقابله با بت‌پرستان، بسیار انسانی و قاعده‌مند است.